Met een rugzak om naar het einde van de nacht
Hier zijn trouwens foto's te zien.
vrijdag, april 04, 2008
We zijn weer thuis
'In het Tukse leger', vroeg ik en ik wees op zijn paspoort. 'Maar je bent Nederlander. Waarom ga je niet gewoon in Uruzgan vechten?'
De jongen sprak met een accent alsof hij in de westelijke tuinsteden was opgegroeid. 'He man, ik moest kiezen. Of vierduizend euro betalen en een maandje zitten. Of veertien maanden in het leger.'
'En vond je het leuk?'
'Ja man. Je wordt er vet sterk van.'
Ik moest hem een hand geven, die hij vakkundig fijnkneep. Hij was niet in het zuiden gewweest om op de PKK te schieten, maar zat de hele periode in Istanbul, vertelde hij.
'Wat ga je nu doen?', vroeg ik.
'Trouwen met Angelique.'
'Wauw!'
'In was in de disco en toen heb ik haar gezoend. En toen is ze naar Amsterdam gekomen en zijn we naar koffieshop gegaan en toen heb ik haar ontmaagd.'
'In de koffieshop?'
'Nee. Bij mij thuis,' antwoordde hij. ' Maar wat's er met Nederland. De wallen gaan sluiten...'
'...en er komt een rookverbod. In de koffieshop mag over een paar maanden niet meer gerookt worden.'
'Waarom, man.'
'Ik weet het ook niet precies. Ik ben ook al zes maanden niet in Nederland geweest.
'En gaan ze het homohuwelijk ook verbieden.
'Nee, denk het niet... Lijkt me ook geen goed idee.'
'Hoezo. Ben jij ook van de club?'
'Nee, maar het maakt mij niet uit met wie iemand trouwt, een man, een vrouw, een kip of een steen, als hij maar verliefd is.'
'Jawel man. Het is gewoon smerig.'
We zijn weer thuis, dacht ik. De mensen die ik tegenkom, vallen niet meer in algemene categorieën, als 'vriendelijke man', 'bedrieger' of 'taxichauffeur' maar zie ik sneller als individuen, van wie een paar woorden, een manier van kleden, of andere uiterlijkheden voldoende zijn om hun hele leven te overzien. Ik kom weer grote idioten tegen, maar het zijn wel onze idioten.
maandag, maart 24, 2008
Voornemens
woensdag, maart 19, 2008
Onmoeting met de heilige man
De dertienjarige jongen, die me heeft verteld dat er een heilige man in de stad is en heeft aangeboden mij bij hem te introduceren, antwoordt: 'Because he is not married'.
Het merkwaardige argument vraagt om uitleg, maar we zijn al bij de ashram - het is een klein, wit kamertje waar op de grond een dikke westerse vrouw met korte bruine dreadlocks in keermakerzit zit. Er hangen bloemenkettingen aan de muur en de kussens op de grond zijn oranje.
Raju maakt duidelijk dat we buiten moeten wachten. De heilige man is nog even in een andere ashram mensen aan het helpen. We gaan op de stoep zitten. Ik probeer en nog achter te komen waarom de man heilig is, maar Raju geeft me antwoorden als: 'hij reist over heel india, en
'Namaste', zegt een donkere man, terwijl hij zijn handen voor zijn borst vouwt, alsof hij bidt, en een lichte buiging maakt. Hij heeft lange zwarte dreadlocks, een baard, horizontale witte strepen op het voorhoofd. Hij draagt een witte doek om zijn schouders en een oranje om zijn middel. Hij verdwijnt in de ashram en trekt een gordijn achter zich dicht.
Ik kijk Raju vragend aan. Hij zegt dat het de heilige man was. Voor een heilige man ziet hij er, vergeleken met de andere heilige mannen die ik heb gezien, opmerkelijk verzorgd, jong en weldoorvoed uit, denk ik.
Een paar minuten later komt de dikke westerse vrouw naarbuiten; ze kijkt alsof ze het leven heel ingewikkeld vindt. De heilige man staat in de deuropening en gebaard me binnen te komen.
'Sory that i kept you waiting,' zegt de heilige man, als ik in kleermakerszit tegenoverhem ga zitten. 'Oh no problem', antwoord ik.
'So you are a holy man?', begin ik, las ik op de kussen zit.
'I am a fortune teller.'
'A fortune teller! How can yo become one?'
'It was a gift of god I got by birth. And I trained it afterwards.'
Ik wil vragen hoe je dat kunt trainen, maar hij is me voor:
'From which country are you?'
'From holland.'
'Holland. I had a lot of people from Holland.' Hij pakt een schrift en begint te bladeren. Even later houdt hij me een poagina voor. Naast een vierkant met allemaal cijfers en driehoeken heeft iemand uit Woerden geschreven 'Deze man is geniaal'
Ik knik en de man begint verder te bladeren. Ik probeer te vragen waar hij vandaan komt, waar hij woont, maar hij gaat er niet op in. Terwijl hij in zijn referentieschrift vraagt hij of hij mijn toekomst moet voorspellen.
'Ik moet eerlijk zijn', antwoord ik, 'ik ben behoorlijk sceptisch over voorspellingen. Ik ben meer geintresseerd in het verschijnsel heilige ma....'
'I can do it now,' zegt hij. 'De vrouw komt straks terug. Maar nadien moet je wel betalen.'
'Hoeveel?'
'Sommige mensen geven duizend rupees, andere tweeduizend, sommige tienduizend'
'That is way to much.' (Duizend rupees is achttien euro.)
'Hoeveel wil je wel betalen?'
'Ik weet het niet.'
'Tell me how much you want to pay? I can make a special price for you.
'I don't know, but thousend is way to much. I'm not considering to pay anything like that, or even five hundred.'
'So I cannot help you.' En hij gaat met zijn lichaam naar achteren hangen, om duidelijk te makeken dat de auditie is afgelopen.
'Ik weet het niet... Ik ben hier meer gekomen omdat ik een keer met een heilige man wilde pra...'
Hij gaat er niet op in en maakt duidelijk dat ik weg moet gaan. Met een grijns sta ik op. 'This man is a real business man,' zeg ik tegen Raju, als we weglopen.
'Maar hij geeft het aan de armen,' besluit Raju.
dinsdag, maart 11, 2008
Duiven stelen
donderdag, februari 14, 2008
De nachttrein naar Gorkana
Ik reis van Koichin, een oude, koloniale stad in het zuiden van India, naar Gorkana, behalve een bedevaartsoord voor Hindu's een backpackers paradijs aan het strand. De reis is lang; als ik de deur open en naar buiten hang, zie ik groepjes mensen langs de spoorlijn lopen; we komen door kleine plaatsjes, die voor mij altijd naamloos zullen blijven, waar brommers, vrachtauto's en tuktuks voor de spoorbomen staan te wachten.
De reis gaat grotendeels langs de kust, maar ik kan de oceaan niet zien. In het donker schieten de bladeren van palmbomen op enkele meters afstand voorbij, met op de achtergrond een donker bos. En dan opent zich voor mijn voeten opeens een afgrond, als we over de monding van een een rivier rijden - door de ruimte onder de brug, verandert het ritmisch getik van de wielen in een hard geruis.
Er is geen maan. De sterren staan helder aan de hemel. We reizen mee met Orion - een van de weinige sterrebeelden die ik ken - die ook vannacht zijn toch over de zuidelijke helft van de hemel maakt. Ik ga op het klapstoeltje zitten bij de deuropening. 'Dit is reizen,' denk ik, als ik van mijn boek opkijk, en het zwarte Indiase bos aan me voorbij zie trekken.
dinsdag, januari 29, 2008
Verassing in Mamalapuram
Teleurgesteld loop ik naar het ander monument waarvoor mijn kaartje geldig is: de Vijf Ratha's - ik heb geen idee wat ik moet verwachten en weet nauwelijks waar het is. Als ik een stuk landinwaards ben, vraag ik aan twee schoolkinderen de weg. Ze lopen met me op en vragen mij vervolgens om geld, een balpen, een ijsje en een chocolade bonbon. Als ik zelfs dat niet wil geven, dan willen ze op de foto. Tussen de palmbomen, aan de voet van een heuvel zie ik een in de rotsen uitgehouwen sculptuur. Volgens een toeristenechtpaar ben ik er echter nog niet. 'Het ligt direct na de watertoren, niet ver,' verzekert dan man me.
De vijf ratha's blijken in de vijf kleine tempeltjes te zijn, ieder uit een stuk graniet gehouwen. Daartussen staan een uit de rotsen gehouwen olifant en een koe. Omdat de tempels honderdenjaren onder het zand verborgen waren, zijn de reliefen goed bewaard. Mannetjes en vrouwtjes met ronde buiken, ronde heupen, brede grijnzen en uitpuilende ogen - waarschijnlijk goden.
Op de terugweg, zie ik een tempel op een heuvel - en als ik boven ben, opent een wereld zich. Tussen de bomen, tussen de heuvels zie ik grotten, op de toppen van andere heuvels staan ook tempels, en als ik me omdraai, zie ik voor het eerst wilde apen. Voor iemand die eerder wilde apen heeft gezien, is het waarschijnlijk even bijzonder als een amsterdammertje voor een Amsterdammer, maar ik kan alleen maar denken: Apen, Apen! Ik loop verder, zie een grot vol reliefen, een afbeelding van een liggende god, een slagveld - ik loop verder, naar een ander tempeltje, langs een andere grot met in de rotsen uitgehouwen tavrelen, en van tijd tot tijd kom ik langs een kolonie apen.
Als de zon onder gaat, wil ik gaan zwemmen. Het strand ligt vol met koeievlaaien, kappotte netten, vissersboten en hout. Er loopt een Europese krishna met zijn vriendin. Alle Europese mannen hebben hier lange haren, of toch minstens een kleurige weide broek, denk ik. Vanwege de hoge golven kan ik niet ver de zee in. Als tot mijn kuiten het water inloop, slaat een golf mij al om. Volgens de reisgids heerst er een sterke stroming en verdrinken er te vaak zwemmers - laat ik de reisgids nu maar wel geloven en voorzichtig zijn, denk ik.
In het restaurant zit ik 's avonds met een schot aan tafel. Ik kan hem net als de Indiers slecht verstaan. Hij heeft de afgelopen weken het hele zuiden van india bereisd, twaalf jaar gelegelden was hij zes maanden in het noorden. Het gesprek komt op Cape Comorin, het uitsterste zuidpuntje van het subcontinent. 'Thats an horrible place', vertouwd hij me toe. 'Why,' vraag ik. 'Because it's disgusting.' 'Hoezo?' 'I mean, there is no antmosphere'. Waarom? 'All those new buildings.'
Even later komt er een Engels echtpaar binnen, voormalige hippies, na hun pensioen terug in India. De schot kan met de vrouw zijn afkeer van het massatoerisme delen. Dat gaat als volgt. De schot noemt de naam van de een strand, in Goa, in Kerala. Waarop de vrouw hoofdschuddend antwoord. 'I kown, Iknow, They said to me, don't go back, but we went. And was horrible, horrible.' Ik grijns en eet een stuk vers gevangen tonijn.
zondag, januari 27, 2008
Een neuroot in de Chaos - Aankomst in india
Aan mijn Jordaanse verkoudheid had ik een slecht functionerend oor overgehouden, maar dat was niet de enige reden dat ik de vrouw in sari achter mij in de rij slecht kon verstaan. We stonden voor het immigratieloket en ik moest weten wat ons vluchtnummer was; toen ik het haar vroeg, antwoordde ze in ongetwijfeld feilloos Engels met een onverstaanbaar Indiaas accent.
In de aankomsthal draaide de bagageband. Een voor een gleden de koffers, tassen, rugzakken en kartonnen dozen op de band. Mijn tas was er nog niet; en toen tien minuten later de laatste koffer op de bagageband gleed was mijn tas er nog steeds niet. De douanebeambte verliet zijn kantoortje. 'Is that al?', vraag ik. 'Yes,' antwoordde hij. 'But my bag is not here.' 'The plane is empty. You can complain over there', en hij liep weg. Ik wil niet klagen, dacht ik, ik wil mijn tas, dacht ik, toen ik nog een keer naar de lege bagageband liep, kwam een medewerker van Air Arabia naar me toe. Het was een donkere jongen in alledaagse kleren, op zijn voorhoofd zat een horizontale witte streep; ik wilde zeggen dat hij even het vuil van zijn voorhoofd moest vegen, maar bedacht me toen dat het wel iets met het geloof te maken zou hebben.
Terwijl hij mijn gegevens opnam, bleef hij stoicijns, alsof het de normaalste zaak van de wereld was, en hij verzekerde me dat mijn rugzak er morgen was. Toen hij zag dat ik niet gerustgesteld was en bijna tegen de bagageband schopte, liet hij zijn baas komen, die straalde de zelfde rust uit. Hij beloofde me nog om vandaag naar het hotel te bellen, als de bagage was gevonden.
Met in mijn buik een Indiaas ontbijt, in mijn rukzakje twee dikke truien, om mijn middel een jas en om mijn onderlijf een zware spijkerbroek, wilde ik, heftig zwetend, een paar uur later een tuktuk (motorriksja) naar de stad nemen. een taxichauffeur verzekerde me dat er geen tuktuks reden, maar hij had niet door dat er een tuktukchauffeur naast hem stond. Ik liep met hem naar de standplaats, terwijl we over de prijs onderhandelden. Na drie en een halve maand in het Midden Oosten dacht ik alle afdingargumenten gehoord te hebben, maar de chauffeur kwam met een nieuwe: hij was de leider van de vakbond voor tuktukchauffeurs en kon mij dus onmogelijk voor 250 rupees naar het centrum brengen.Even later draaiden we door een paar kuilen de weg op, onmiddelijk hoorde ik achter me iets hard toeteren; een grote bus met afgebladderde rode verf en zonder ramen en deuren haalde ons rechts in. 'In India rijdt men links, als in iedere voormalige Britse kolonie', bestefte ik. (Later op de dag volgenden er nog een aantal ah-erlebnissen, zoals de koeien die vrij door de stad lopen). Het verkeer reed toeterend door elkaar. Langs de weg stonden mannen in overhemd, met een doek om de middel, waaruit dunne zwarte beentjes staken. De gebouwen langs de kant van de weg waren fel gekleurd; reuzachtige bomen met weide kruinen en lange, slanke palmbomen. Toen we langs een rivier reden, stonk het opeens naar een dood riool; op de oevers stonden huisjes van palmbladeren, tussen de huisjes lag plastic in duizend verschillende kleuren. Dichter bij het centrum werden de straatjes nauwer; de vakbondsleider manouvreerde op hoge snelheid door stilstaand verkeer, tot we opeens bij het hostel kwamen.Het was vol; ik besloot naar een andere hotel te lopen. Op de stoep lagen mensen te slapen, gewikkeld in doeken; en vrouw met een kindje ernaast, een oude man met wit haar en een witte baard. Later, nadat ik een hotel had gevonden en over straat liep, zag ik dat de daklozen (kastelozen?, vroeg ik me af) waren wakkergeworden, een vrouw verwarmde water op een houtvuur, een ander wast haar kinderen; langs de muren liggen hopen stinkend afval, met af en toe een drol er tussen. Een paar jongens wilden dat ik een foto van hen maakte.
Ik liep richting de zee, langs een klein tempeltje waarvoor een man in een oranje doek wierrook brandde, langs lange muren met opschriften in het Tamil alfabet, langs winkeltjes als loketten aan de straat, langs een bioscoop van modern beton en langs de mooiste koloniale gebouwen, in de meest verschikkelijke staten van verval - van een was alleen de gevel opnieuw geverfd. In een toren met sikkelmaantjes op het dak vroeg ik of dit een moskee was. 'Nee een kantoor', antwoordde een man achter een tafel me, 'vroeger was het een moskee.'
Hoe dichter ik bij het strand kwam, hoe rustiger de straten werden. Agentel leidden het verkeer om. De boulevard was leeg, langs beide zeiden van de weg stoinden lange rijen mensen. Een vrouw verkocht vlaggetjes van India. 'Spreekt u Engels', vroeg ik aan een man. Hij knikte heftig, bijna alsof ik hem beledigd had. Toen ik vroeg wat er an de hand was, zei hij met een bijna onverstaanbaar Indiaas accent iets over praalwagens en een optocht. Even later vlogen drie antieke vliegtuigen in formatie over. Groepen meisjes in klederdacht liepen over de weg, soms hielde ze even stil en maakten ze een dansje. De wagens volgde; een met een tank erop, een met reclame voor een regio, bijna allemaal met het portet van een dik lachend mannetje met een grote zonnebril en een bloemenketting - de minister-president van Tamil Nadu, ondekte ik later.
Na even het strand bezocht te hebben - visstalletjes, kralenwinkeltjes, waarzeggers en in hun kleren zwemmende Indiers - dat drie jaar geleden overspoeld werd door de Tsunami, dreven de hitte en de moeheid met terug naar het hotel. Overdag sliep ik twee keer een uurtje, zodat ik 's nacht goed zou kunnen slapen. Tussendoor kocht ik in een modern winkelcentrum Selected Stories van Tagore, de grote man van de Indiase literatuur. De bagageafdeling van Air Arabia bleek niet naar het hotel te hebben gebeld, en op kantoor namen ze de telefoon niet op
Ik lag echter de hele nacht wakker, vanwege de hitte, vanwege de stress over mijn rugzak (ik belde drie keer de mobile telefoon van de jongen van Air Arabia, pas om vijf uur vertelde hij me dat mijn tas was aangekomen), vanwege de muggen (drie en een halve maand lang had ik met allerlei anti-malaria- en muggenafweermiddelen in mijn rugzak door het Midden Oosten gewandeld, maar toen ik hen nodig had, was mijn tas er niet), en vanwege de kakkerlakken - ik wist niet of het normaal was dat er kakkerlakken over je bed kropen, en wist dus niet of ik bij de eigenaar van het hotel kon klagen.
toen ik om half zes op het vliegveld aankwam, liep ik direct naar het bagagedepot, zag mijn tas en wilde hem meenemen. de bediende bezweerde me echter dat dat niet kon: eerst moester er nog wat papieren getekend worden. De papieren lagen volgens hem op het kantoortje van de vliegtuigmaatschappij - dat ik echter niet kon vinden. Toevallig kwam ik de jongen die me de vorige dag had geholpen tegen. Hij kwam na een kwartier met de papieren en ging langs verschillende belangrijke mannen van de douane die het formulier allemaal moesten lezen, er een stempel op moesten zetten en hen moesten tekenen. Rond zeven uur was ik terug in mijn hotel.
zondag, januari 20, 2008
Een lange strandwandeling
De vorige dag had ik een wandeling van zes uur door de woestijn gemaakt. Over een grote vlakte, tussen rotspartijen door, over met dorre boompjes begroeide zandduinen, door een vallei, om vervolgens de Seven pillars of Wisdom te ronden (naar de autobiografie van T. E. Lawrence - waarom de rotsen zo heten weet ik niet, noch welke van de talloze vrijstaande rotsen de zeven pilaren vormen), terug naar het bezoekercentrum. Onderweg kwam ik bedoeinen tegen die me uitnodigden voor de thee. Een vrij uitputtende wandeling, vooral omdat je op de duinen en de grote vlakten wegzakt in het zand.
De woestijn van de Wadi Rum Protected Area, zoals het officieel heet, heeft iets paradoxaals: hoe alleen je ook bent, en hoe weids het uitzicht ook is, je bent je altijd bewust van menselijke aanwezigheid, omdat er overal voetstappen zand staan en er af en toe afval ligt, alsof je over het strand van Zandvoort wandelt. Je heb het gevoel dat er ieder moment naast je een jeep kan stoppen, die een buslading fotograferende en schreeuwende toeristen uitspuugt.
De laatste weken is het abnormaal koud in het Midden Oosten - ik hoorde een gister een verhaal dat in Syrie de eersten aan de kou zijn overleden -, vooral in de binnenlanden, en dat is vervelend, omdat de steden er niet op zijn ingericht. Het leven speelt zich grotendeels op straat af, de theehuizen zijn slecht of niet verwarmd en je hebt geluk als met een verwarmede hotelkamer. Ik was al behoorlijk verkouden en de lange wandeling plus de nacht in de tent droegen niet bij aan een snel herstel. Gelukkig is het in Aqaba wat beter.
Vandaag heb ik mijn visa laten verlengen, zonder enige problemen met de bureaucratie. Ik blijf nog tot vrijdag in deze regionen, een beetje op het strand zitten met een waterpijp en De Broers Karamazov, met het uitzicht op Israel, of voetbalkijken in een van de talloze teehuizen - vandaag begint de Africa Cup, en dat leeft hier meer dan in Europa. Jordanie heb ik na anderhalve week wel gezien. Het land stelt me een beetje teleur - je wordt hier niet meegesleurd in het dagelijks leven, zoals in Iran of in Syrie; gastvrijheid houdt hier in dat je honderd keer op een dag 'welcome in Jordan' te horen krijgt. De woestijn is weliswaar mooi, maar omdat ik een beetje grieperig ben, is het niet verstandig om er om in de kou lange tochten te ondernemen.
De laatste dagen in Jordanie voelen een beetje als wachten. Vrijdag begint namelijk een nieuwe fase van de reis. Ik vlieg naar India, naar Chennai (Madras), in het zuiden, de vierde stad van het land. Toen ik het ticket boekte had ik geen idee wat ik bij me bij Madras moest voorstellen, maar toen in boven op een berg in Petra met een Wallstreet-bankier met Indiase roots mijn reisplannen besprak, adviseerde hij me om daar te beginnen. Hopelijk heeft hij een beetje dezelfde ideeen over reizen als ik.
donderdag, januari 10, 2008
Cirkelen rond het centrum van de wereld
'You just should have said that you are muslim. They will only be happy', zei een vriend in Tehran, toen ik net uit Masshad kwam. Volgens een vriend in Esfahan moest ik tegen de bewaker gewoon in het Arabisch zeggen 'Er is geen god dan Allah en Mohammed is zijn profeet.' En een man die ik in een reisbureau in Masshad trof adviseerde me om bij het vallen van de avond naar het heiligdom te gaan. In de avondschemering zou ik probleemloos voor een Pers kunnen doorgaan.
Heel erg vond ik het niet, dat ik een paar heilige plaatsen in Iran niet mocht bezoeken. Jammer, maar helaas. Ik had immers nog nooit van de heiligdommen gehoord, todat ik die kant op trok. Ik kon leven met de beschrijving in de Lonely Planet (van beide tombes) dat je er duizelig kon worden van de spiegelmozaieken.
Maar met de Rotskoepelmoskee in Jeruzalem was het anders. Het staat symbool voor de stad zoals de Eiffeltoren symbool staat voor Parijs, de pyramides voor Egypte en de Twin Towers - ooit - voor New Yorkl. Bovendien gaat er iets mytisch vanuit. In de middeleeuwen beschouwde men de plaats als centrum van de wereld is. Je kunt er de voetstappen van Mohammed zien. De plek speelt een prominente rol in de oude geschiedenis (de tempel van de Joden is er tot twee keer toe verwoest, de twee verwoesting luidde de diaspora in) in mytische en moderne literatuur (zoals Mulisch Ontdekking van de Hemel) en de geschiedenis van het heden: in de moslimwereld zien velen het als een schande dat een van hun heiligste plekken door "de joden" wordt gecontroleerd. - Kortom, ik moest en zou de moskee op de Tempelberg in. Hij doet zelfs het bloed van een ongelovige sneller stromen.
Toen ik rond kerst voor het eerst een paar dagen in Jeruzalem was, overwoog ik mijn talibanpyjama (gekocht in Kerman) aan te trekken, een tulband op mijn hoofd te zetten en gewoon naar binnen te lopen. Toen ik mijn uitrusting bijelkaar zocht en hem aan wilde trekken, leek me dit toch wat al te hoopvol. Ik zag mezelf opeens voor me als een soort detective die onopvallend in een te grote regenjas en met een te grote hoed over zijn hoofd in een cafe achter krant met twee gaten erin iemand bespioneert, of als Jansen en Janssen die op de souq ergens in het Midden Oosten door de lokale bevolking worden uitgelachen omdat ze er in traditionele kleding rondlopen.
Nee, bedacht ik me, ik moest er gewoon aankomen met het verhaal dat ik moslim was - en dat verhaal moest ik zo overtuigend mogelijk brengen. "Ik ben in Iran bekeerd", nam ik me voor om te vertellen, toen ik door de nauwe straten van de oude stad naar de moskee liep, "en ik weet nog niet precies hoe alles werkt, maar ik ben moslim" - "You can't enter here. Only for moslims", zei de Israelische agent nog voordat ik bij de ingang van het complex was. Met mijn mond vol tanden droop ik af.
Twee weken later, ik had inmiddels het complex rond de moskee bezocht, was ik terug op de tempelberg. Ik verzon een iets beter verhaal over mijn overgang naar de Islam (rond mijn zestiende had ik een vriend die moslim was, vanaf toen raake ik geintrigeerd door het geloof), haalde in een internetcafe wat feitjes over de Islam en het leven van de profeet op en besloot gewoon met de toeristen om half een naar binnen te gaan, zodat ik geen Israelische agenten, maar alleen de bewaker hoefde te overtuigen. Nadat ik een paar keer rond de moskee was gelopen, en de binnenplaats redelijk was volgestroomd met toeristen, besloot ik het er eindelijk op te wagen. Ik moest het tenminste geprobeerd hebben. Ik besloot nog een keer rond de moskee te lopen, om op mijn doel af te gaan zoals een roofvogel op zijn prooi. Toen ik weer bij de ingang kwam zag ik dat de bewaker iets verderop met iemand in gesprek was. Ik hoefde alleen maar naar de ingang te lopen, mijn schoenen uit te trekken en naar binnen te gaan... Opeens klampte een vrouw in hoofddoek me aan. Ik was nog maar een paar meter van de ingang. Ze hield haar hand op. 'Bakshees, mister... please some bakshees.'
Ik negeerde haar en liep verder, langs de ingang. Ik kon toch niet naar binnen gaan. Het was volgens mij niet dat ik uitendelijk toch niet durfde. Het was ook niet dat ik er grote morele problemen mee had (Bij de ingang van de binnenplaats staan nog de borden van een aantal jaar geleden, toen iedere bezoeker welkom was. En ik zie niet wat er in die paar jaar in het geloof is veranderd, dat de plaats door een ongelovige nu opeens ontheiligd zou worden.) Het heeft volgens mij meer met een soort gene te maken. Over sommige dingen lieg je niet.
dinsdag, december 18, 2007
Een kleine wereld
Twee dagen later zaten Alex en ik te ontbijten, en kwam er een kortharige, blonde Duitser binnen , Raimund, een operzazanger, die we ook in Garmeh hadden leren kennen. Ondertussen had ik in Esfahan - waar ik na Garmeh was teruggekeerd - op de slaapzaal een derde Duitser, weer langharig, aangetroffen, die in Istanbul in hetzelfde hostel als ik sliep.
Een halve maand later, op mijn eerste avond in Damascus, werd ik voor een camerawinkel, op zoek naar de derde camera van mijn reis, aangesproken door twee Fransen. Ik kende hun gezicht niet en was hun naam vergeten, maar zij wisten me te vertellen dat we in Istanbul in hetzelfde hoste sliepen. Ik bracht de rest van de avond met hen door - hun namen ben ik inmiddels weer vergeten. Toen ik de volgende ochtend wakker werd, zat er een Japans meisje op het bed naast me - ik kende haar nog uit Esfahan, ik zag haar voor het eerst zonder hoofddoek, ze lange geblondeerde haren, met een flinke uitgroei.
Twee dagen later was ik op weg naar een pinautomaat voor geld voor de rekening van het hotel - ik zou later die dag naar Aleppo vertrekken - en zag ik op hoek van de straat vier Canadezen ontbijten, twee jongens en twee meisjes. Het was het groepje freelance-journalisten, reizend door het Midden Oosten op zoek naar verhalen. Ze sliepen in Beiruth in hetzelfde hotel als ik - slechts een van hen had lange blonde haren. Ze vertelden me dat Steve er ook was, een Amerikaan, toerist en journalist (maar dat laatste wilde hij me niet vertellen) en lichtelijk obsessief: in het hostel in Beiruth stond hij onopvallend een half uur lang zijn gezicht te wassen, vlak naast de open deur van de slaapzaal waar het groepje journalisten een redactievergadering hield.
In Aleppo zat ik alleen in een van de relatief duurdere restaurants, toen er een groep Aziaten binnenkwam. Een van hen kende ik van gezicht, maar ik wist niet meer waar ik hem had ontmoet. Hij kwam naast me zitten en nodigde me uit voor een feestje dat hij die avond in zijn hostel gaf. Hij bleek de Japanner te zijn die in het Hostel in Esfahan iedere avond tot diep in de nacht op het toilet vieze sigaretjes zat te roken.
Via Hama keerde ik terug in Damascus. Toen ik vanochtend uit een diepe slaap ontwaakte, bleek ik de slaapzaal te delen met twee jongens, en Candees en een Australier (met lang rood haar), met wie ik in Libanon was opgetrokken. Ik had gisteravond in het hotel al een groepje reizigers ontmoet die ik de vorige dag in Hama vaarwel had gezegd - maar dat telt niet. Na een ontbijt met de Canadees en de Australier, ging ik in mijn mail bekijken. Na een paar minuten kwam er een jongen binnen met kort blond haar. Waar kende ik hem ook alweer van? Yazd (Iran), vertelde hij me. Het was Frederik, de Zweed. Hij had inmiddels een kamer gehuurd om een langere tijd in Damascus te kunnen blijven.
Ik besloot meteen om deze blog te schrijven en wacht nu alleen nog op het moment dat ik Alex weer tegenkom. We zouden grofweg op hetzelfde moment in Syrie zijn. We hadden hier afgesproken, zonder daarbij een specifieke plaats en tijd te noemen.
maandag, december 10, 2007
Net niet in Aleppo
Ik zorg gewoon dat ik over twee weken in Aleppo ben, sprak ik met mezelf af. De afspraak veroorzaakte een lichte paniek: ik wilde nog behoorlijk wat zien en ik moest een lange toch over land maken naar Syrie, waarvoor ik niet eens een visum had. De volgende dag nam ik de bus naar Kerman, die tergend langzaam reed, ieder uur een stop maakte en zo acht uur over de vierhonderenvijftigkilometer vanaf Bandar Abbas deed. De tocht ging verder, langs de verwoestingen in Bam (in 2003 schudde daar de aarde en stierven er 35 duizend mensen), naar het hoge noorden van Iran, met een vreselijke nachtbus naar Masshad, waar het sneeuwde, en verder richting Kalat, waar ik Turkmenistan heb gezien.
Inmidels had ik besloten om niet meer over land te gaan, maar het vliegtuig naar Beiruth te nemen. Dat spaarde me de terugtocht door Turkije, gaf me de kans om in plaats daarvan even Libanon mee te pikken en Syrische visa's aan zouden eenvoudig aan de grens met Libanon zijn te krijgen. Nadat ik vanochtend aangifte had gedaan van het zoekraken of de diefstal van mijn camera - en daarvoor naar vijf verschillende Libanese politiebureau's was geweest, over bureacratie gesproken - kwam ik aan op het busstation Charles Heulot. De chauffeur naar Aleppo wilde me echter niet meenemen, omdat ik geen visum had. Toen ben ik maar op de eerste bus naar Damascus gesprongen. Aan de grens had ik geen problemen. de afspraak is niet helemaal nagekomen, maar ik ben in Syrie.
donderdag, december 06, 2007
Meneer Laden
Van Tehran naar Beirut
Het vliegtuig naar Beiruth is voornamelijk gevuld met zakenmannen en mensen met een Hezbollah achtergrond. In de aankomsthal staan kerstbomen en klinkt het all I want for christmas. Een vrouw in chador en gezichtsluier die niet eens een gaasje voor de ogen vrijlaat staat voor het visumloket en probeert de douanier ervaan te overtuigen dat zij de vrouw op de foto is. Met haar valt waarschijnlijk niet veel te feesten. Ook de andere passagiers zijn drukker bezig met het invullen van het visumformulier, het vinden van bagage en het zoeken van een taxi dan met plukken van de vruchten van de vrijheid.
Ik heb geen reisgids, geen naam van een goedkoop hotel, een centraal plein of enige andere praktische informatie. Zelden ben ik zo slecht voorbereid ergens aangekomen, als in Beiruth gister. Op het visumformulier vul ik als adres het Intercontinentalhotel in. Opzoek naar een reisgids, kom ik alleen maar flessen whisky, congnac, gin en vodka tegen. In Tehran was ik iedere avond aangeschoten, maar toch is de verleiding groot. Drinken hoeft niet meer in het geniep, bij iemand thuis, maar kan op iedere hoek van de straat. Ik weersta de verleiding en vraag naar een reisgids. 'Die hebben we niet', zegt de verkoopster - 'Op het hele vliegveld niet.' - 'Nee.'
Bij de uitgang van het vliegveld staan de gebruikelijke taxichauffeurs. 'Cheap taxi. Sorry mister, you want cheap taxi? Mister! I can bring you very cheap, and cheap hotel?' - 'No, I take a bus,' antwoord ik terwijl ik de zachte Meditterane nacht inloop - 'No bus. There is no bus, mister. Taxi?' Die smoes heb ik eerder gehoord en ik wijs de man op het schild dat boven de uitgang hangt. Volgens de chauffuer klopt het niet. 'There is no bus, I do not want to fuck you, only want to help you', zegt hij terwijl hij met me oploopt.
Omdat ik nergens een busstation kan vinden, ga ik toch op zoek naar een taxi. Ik vraag de chauffeur of hij me naar een centraal plein kan brengen en hoeveel dat kost. Tien dollar? De man knikt en gebaart: kom in de auto, kom in de auto. Als we wegrijden vraagt de man eerst aan de agent bij het checkpoint hoe hij erheen moet komen, en begint daarna opeens over de prijs te praten. 'Normal taxi, thirty dollar,' zegt hij terwijl zijn hoofd naar de achterbank draait, 'I only twenty dollar.' Nadat ik hem een paar keer, vertel dat hij tien krijgt, want dat hebben we afgesproken draait hij zich weer om en zegt: 'sorry, English not good.'
Ik geef hem tien euro en twee dollarbiljetten, nadat hij me op een plein heeft afgezet - ik heb geen idee of het een redelijke prijs is, maar op het gezicht van de man verschijnt een brede glimlach. Ik loop naar een hotel; het is veel te luxe, maar het is een begin. - 'Hebben jullie hier een stadsplattegrond... en weten jullie misschien een goedkoop hotel.' De bediende is behulpzaam, maar langzaam; hij vertelt me dat ik daarheen kan, naar dat hotel, maar dat dat ook goed is en vervolgens tekent hij op de kaart allerlei verschillende routes naar de hotels.
Ik volg er een, naar het Private Hotel, maar verdwaal snel. De straten van de wijk waardoor ik loop zijn smal en stil en lopen soms stijl naar beneden; er staan veel bomen, en de huizen zijn smal, veelal in dezelfde stijl als de oude huizen in Spaanse of Franse mediterrane steden, met gelige afgebladdere muren, en houten luiken voor de ramen.
Een winkelcentrum blijkt nog open, nog even; ik loop naar binnen en kom in een sjieke ruimte, tussen de zwartwitte vitrines van merken als Estee Lauder en Chanel - ook dat heb ik in Iran moeten missen. Een agent met een machinegeweer in blauwe camouflagekleren houdt me tegen. - 'Een reisgids? Dan moet je in de kelder zijn, maar ik moet eerst mijn baas bellen. Sorry, veiligheid.' Nadat de baas, een jongen van begin twintig, in mijn kleine rugzak heeft gekeken en aan mijn grote rugzak heeft gevoeld, wil hij mijn paspoort zien. 'Where you from? Holland?' Hij begint over Van Nistroei en biedt aan om met me mee te lopen. Voor een boek moet ik naar de libraire op de derde verdieping.
De boekenwinkel Antoine is goed geoutilleerd met Franse, Engelse en Arabische boeken, Internationale kranten - die heb ik ook meer dan anderhalve maand niet gezien - en reisgidsen van vrijwel alle landen van de wereld, behalve van Libanon. Ik moet met het gratis toeristenkaartje verder. Buiten loop ik verder, op mijn gevoel richting het hotel dat me is aangeraden, maar ik weet niet waar ik ben. Terwijl ik door de straten loop moet ik denken aan mijn twee avonden in de kleinere Iraanse plaats Kashan, waar ik om tien uur 's avonds tevergeefs de halve stad afliep opzoek naar een kopje thee - meer hoefde ik echt niet.
De straten heten hier rue en avenue, in een winkelraam hangt een gitanes-lichtbak, de cafe's zien er uitnodigend uit en hier en daar is een als avondwinkel vermomde slijterij. De ontspanning die van de stad uitgaat is voor iemand die uit de Islamitische Republiek komt vergelijkbaar met de ontspanning die ik voelde nadat ik stopte met vegetarisme. Het leven zonder vlees was goed, het eten lekker, maar het is heerlijk dat je nu zonder na te denken weer gewoon alles kan en mag doen. Dat je niet het risico loopt dat je bij je eerste scheldwoord in je beste Farsi door een Besidgi de concertzaal wordt uitgezet.
Maar in de zee van de Libaneze beschaving staat op iedere hoek van de straat een militair, en voor een belangrijk gebouw of bij checkpoints staan tanks. Ik zal toch niet weer een land vol tegenstellingen zijn, denk ik. Omdat ik al drie kwartier met een rukzak om door de stad wandel lijkt het me verstandig om de weg te vragen. Ik moet voor een militair het kaartje omhoog houden, omdat hij niet over zijn kogelvrije vest naar beneden kan kijken. Hij begrijpt de vraag nauwelijks en kan ziet zeggen waar ik heen moet. Even later voor een hotel probeer ik het opnieuw, bij een andere soldaat. Aan mijn lijstje met mensen aan wie je de weg niet moet vragen, met daarop de politieagent en de taxichauffeur, voeg ik de militair toe.
In het hotel dat door de militair wordt bewaakt, heb ik meer succes. De bediendes zeggen me dat ik niet naar het Private Hotel moet, veel te duur; ze nemen me mee naar het balkon en wijzen op de straat waar ik in moet lopen. 'Na vijfhonderd meter heb je in een straat aan je linkerhand hotel Talal.' Ik volg de aanwijzingen, kijk in iedere zijstraat links en rechts, maar vind geen Hotel Talal. Als ik een andere hotel wil binnelopen dat er goedkoop uitziet, kom ik een groep Japanners tegen van mijn leeftijd. Of ze een goed backpackershotel kennen. Ze brengen me naar Talal waar ze zelf ook slapen.
Nadat ik na meer dan een half uur ben ingechecked, kan in eindelijk de stad in. Volgens een van de broers die het hotel runt, moet ik in een straat vlak om de hoek zijn. Er zijn veel gestilleerde, hippe cafe's - in een waar jazz wordt gedraaid ga ik achter de bar zitten en raak in gesprek met een Libanese tandarts en zijn op Georgina Verbaan lijkende vriendin. Naarmate het gesprek vordert gaat hij steeds verder over zijn vriendin hangen, die tussen ons zit - en de barman blijft cocktails voor hen maken. Ik vraag na mijn tweede biertje om de rekening. Negen dollar - een bedrag waar ik in Iran een dag van kon leven.
De volgende dag sta ik vroeg op om een reisgids te vinden. De Virgin Megastore is nog gesloten. als ik hem twee pogingen later om elf uur eindelijk open vind, hebben ze niet de gewenste reisgids. Ik loop door de regen naar een andere wijk - daar vind ik in de derde winkel die ik aandoe, wat ik zocht. Ik koop nog een de Internationla Herald Tribune en in de Mcdonalds tegenover de Amerikaanse universiteit bestel ik een Bigmacmenu als lunch - dit is nu beschaving, denk ik als ik de krant opensla en in de hamburger bijt.
zaterdag, november 24, 2007
nog eenmaal Besidj
"it was a monday after my class when one of the boys told me that some of his friends arrived from netherlands and he wants to see what is going on in the Besidj.and i said that we'll be glad, bring him over whenever he wants.
a couple of minutes later they where in the office and we started talking...it was then that i noticed that his friend is Dutch but not Iranian and it is his first time being in Iran, and his name is Sake.
So we started to talk Politics a little...
I asked him what do the people think about Ahmadinejad in Netherlands?after a little halt he replied that i don't know about the peolple but i'm a little sulky about him.
To be honest i was shocked, so i asked why? again he took a breather and said because of the Holocaust.
when i realized that he is unhappy about that, i asked him whether he is Jew (and i meant he is Zionist) but he said that: no I'm a laic.
I thought a little further and then I understood how the propagations in the western world really works, and how when you cry out the word of righteousness, they misconsture it and feed it to their people.
immediately it flashed in my mind to ask him of those two questions of Ahmadinejad, which he asked from the world, and nobody could yet answer him.
I asked him: If this matter is real, so why they won't let people to research for it and ask about it? and if indeed it happened! so why should the Muslims in another part of the world which is totally irrelevant to the matter, pay for it?
When he heard my questions he halted for a long time, and then replied that:
I don't know, i think that these issues are two different things and are not relevant... i don''t know!
It was then that i finally realized that nobody has an answer for these questions! nobody!after that i asked him what he thinks about the war in Iraq, which he replied that the Americans made a mistake by doing that... very big mistake...
The conversation took a very long time...from 3 in the afternoon to 5:30, we talked about different matters namely for two and a half hours. we talked about the Holywood, Football and politics... and here is not the place to write about it all.
but in the end, this mister Sake, which he didn't like Ahmedinejad and his battle against America in the first place, was happy to accept a Kefiyeh from us, but wanted to take pictures with the guys in the Besidj office... then he took a picture standing near a poster of Ahmedinejad, the very Ahmedinejad which he didn't like at first!
After all it was an interesting meeting, cause not only he noticed the lies they give them at their country, but also we could do the least to let them know!
(After the meeting one of the guys said that this is a kind of exporting the Revolution)
The mould of the humand kind is truely pure, much pure that if somewhere you sit and talk logically and humanely, whether you talk with a Laic or a Muslim, you'll be in agreement with each other."
vrijdag, november 23, 2007
Besidj
woensdag, november 07, 2007
Kop en poten
Als we met zijn vieren teruglopen naar de auto, moet ik even denken aan de tijd dat het leven nog goed was en ik vegetarisch at. In de pan die we met ons meedragen zitten de ogen, wangen, tongen, hersenen en poten van minstens twee schapen. Terwijl ik me gerust probeer te stellen met de gedachte dat schapenhersenen niet wezenlijk verschillen van een lamsbout, vertelt Kianoosh, de kwade genius achter de maaltijd, dat het gerecht afkomstig is van de nomaden; zij moesten alles van hun dieren gebruiken, ook de kop (kale) en de poten (pache).
Gelukkig ben ik vanavond ik niet de enige Kale Pache-maagd. Thuis wacht Kamran. Hij heeft tot nu toe de aansporingen van zijn neven kunnen weerstaan, maar nu er een Nederlandse toerist door de ervaren schapenhoofdeneters is overtuigt, kan hij niet achterblijven. Hij zit achter zijn bord en omklemt met iedere hand een stuk bestek. 'I really hate de smell of it', zegt hij bibberend over de dampende pan.
Helaas ben ik verkouden en gaat dat gedeelte van de maaltijd aan me voorbij. Ik roer met een pollepel door het kookvocht op zoek naar de verschillende onderdelen. De tong en de wang zijn vrij makkelijk te vinden. Ik drapeer ze keurig op mijn bord om een foto te maken. Als ik met wat hulp van Farzan een schapenoog heb gevonden en hem ernaast leg, roert Kianoosh zich: 'You have to eat it now. It is the most tasty when it is hot, so... with bread.' Hij vouwt een stukje plat brood en doet alsof hij het in zijn mond stopt.
Sohrab en Farzan zijn ondertussen brood aan het versnipperen. Als hun borden vol met broodvlokken zitten, gieten ze er kookvocht en stukken schapenhoofd over. Kale Pache wordt eenvoudig gegeten: schaap met brood. Geen rijst, geen aardappels en al helemaal geen groenten en salades. Ik heb alles gevonden en een fotogemaakt; ik leg het schapenoog op een stukje brood, precies zoals Kianoosh voordeed.
Een half oog, een stukje wang, het puntje van de tong en geleiachtig stukje poot later, bestelt Farzan voor mij en Kamran pizza. Kamran spoelt zijn eerste Kale Pache weg met arach, heel veel arach (een Iraanse vorm grappa), terwijl hij zijn neven uitscheldt voor savages.
Ik hoef alleen nog maar een stukje van de hersenen. Ik snij een kwart af, maar besluit dan dat dat toch wat veel is en snij dat stukje door de helft. Ik pak hem dik in in brood, stop een moment met nadenken en stop het pakketje in mijn mond. Na enig kouwen breekt het brood en spuit er een weeige, vetachtige boullion in mijn mond. Ik slik snel door en neem dan ook een grote, hele grote slok arach.
Terwijl we op onze pizza wachten en de anderen hun maaltijd nuttigen, vertelt iedereen over zijn eerste Kale Pache ervaring. Iedereen had er als kind een hekel aan. Kianoosh werd door op zijn dertiende door zijn grote broer uitgedaagd. Hij nam de uitdaging aan, maar heeft daaarna tot zijn achttiende geen schapenhoofd meer aangeraakt. Farzan werd bekeerd door Kianoosh; hij at de eerste keren alleen de wangen. Sohrabs vader nam hem op een dag mee naar een Kale Pache-restaurant; Sohrab was - als enige - meteen om.
'This was a very tasty one', zegt Kiannoosh als hij zijn bord heeft leeggegeten; hij heeft slechtere schapenhoofden gegeten. Ik hou me groot en antwoord hem dat het me meeviel en dat het volgens mij vooral het idee is dat het moeilijk maakt. Misschien dat ik de volgende keer, als ik terugkom in Theran, geen pizza hoef te bestellen. Als de anderen klaar zijn, liggen er nog heel wat onderdelen van het schaap in de pan. Bij het afruimen zet Sohrab de pan in de koelkast en zegt met een grijns: 'For tomorrow. Breakfast.'
vrijdag, november 02, 2007
In de vrouwencoupé
'Salaam,' zei de oude vrouw, nadat ze vlak naast me was komen zitten. Ze had een buine hoofddoek en een lange lichtbeige jas. Haar grote, gebochelde neus wees naar haar kin en achter haar grote brilleglazen glimden twee kleine oogjes. Terwijl ze iets in Farsi zei, wees ze op me. 'Holland,' antwoordde ik. Ze begon lachend met haar hand op mijn bovenbeen te slaan. 'Holland, good. Holland good,' giechelde ze.
Half in Farsi, half in Engels begon ze over Khomeni. Inmiddels waren de andere vrouwen om ons heen komen zitten. 'Khomeini good?', vroeg ik. 'No no no', antwoordde ze snel, 'Khomeini bad, Khomeini very bad.' Ze sloeg erbij op mijn bovenbeen en giechelde als een schoolmeisje wiens lach is versleten door het vele giechelen.
Toen ze uit was gegiecheld, ging ze ging verder. Ik ving iets op over women. Toen nam haar dochter, die tegenover me zat, het over. Ze boog zich voorover en sprak langzaam, met een droevige blik in haar ogen. In Engels zonder accent, maar ook bijna zonder vocabulaire vertelde ze me dat hij speciaal slecht voor vrouwen was. 'Veel vrouwen willen weg uit Iran.' 'En jij, wil jij niet weg?', vroeg ik.
Terwijl de trein uit Tabriz wegreed, de donkere woestijn in, vertelde ze me dat tien jaar lang in Italië had gestudeerd. Ze was teruggekomen vanwege a problem in the family: haar moeder wilde ook naar het buitenland, maar had niet genoeg geld. In haar verhaal vielen lange stiltes, waarin ze in mijn How to say it in Farsi naar het goede Engelse woord zocht, meestal zonder succes. Uiteindelijk wist ze te vertellen dat ze was teruggekomen en haar studie had afgebroken om dat geld te verdienen.
Tijdens ons gesprek, begon de oude vrouw met de andere twee vrouwen over Salman Rushdie te discussieren. De vrouw die eerst weifellend in de deuropening stond, hield me een baal zonnepitten voor. Toen ik een klein handje pakte was ze daarmee niet tevreden duwde ze nog een volle hand toe. Ze begon zelf in hoog tempo de pitten te eten, alsof ze aan de lopende band garnalen stond te pellen.Terwijl ik een zonnepit probeerde open te bijten, vertelde de oud-studente dat de vlucht was mislukt. Ze was nu vijfenveertig en al zeventien jaar terug in Iran. Als ongetrouwnde vrouw werkte ze in een naaiatelier om het leven van haar moeder easy te maken. Toen ze in mijn taalboekje aan het bladeren was, omdat ze me wilde vertellen waarom de vlucht was mislukt, kwam de conducteur mij halen. Hij had in een andere coupé een vrije plek gevonden. Ik moest weg, naar de mannen.
maandag, oktober 29, 2007
Nog een keer Atatürk
Hıj wılde de Turkse taal zuıveren van alle woorden met een Arabısche of Perzısche achtergrond. Hıj rıep hıertoe een commısıe ın het leven en droeg zelf een steentje bıj door avonden ın woordenboeken te bladeren en als vervangıng Turks lıjkende woorden te verzınnen. Hıj gebruıkte zıjn vondsten ın toespraken, dıe daardoor natuurlıjk onbegrıjpelıjk werden.
Een ander project was het herschrıjven van de Turkse geschıedenıs. De Turken moesten zıch nıet meer ıdentıfıceren met de geschıedenıs van de Islam, maar er moest een exclusıef Turkse geschıedenıs komen. Toen de Turken van de steppen van mıdden Azıe kwamen, brachten ze volgens Ataüruk de beschavıng naar het westen. De hele westerse beschavıng was hıervan afkomstıg. Atatürk gıng zelfs zo ver dat hıj tegen een dıplomaat volhıeld dat Ierland ın essentıe Turks was, omdat alle woorden dıe met ıer begınnen Turks waren.
De ongelukkıge projecten werden waarschıjnlıjk zowel veroorzaakt door zıjn rusteloosheıd (het belangrıjkste werk was gedaan), als door de achteruıtgang van zıjn verstandelıjke vermogens door zıjn vele alcohol gebruık. Toen een buıtenlandse journalıst een keer opmerkte dat Turkıje werd geregeerd door een alcoholıst (Kemal Atatürk), een dove (Kemal´s rechterhand en mınısterpresıdent Ismet Inonü), en een groep doofstommen (het parlement), zeı Atatürk: ´de man heeft het fout. Turkıje wordt geregeerd door een alcoholıst.´
Zıj alcohol werd uıteındelıjk zıjn ondergang, maar mısschıen ook wel zıjn reddıng. Begın 1938 werd bıj hem levercırrose geconstateerd, ın novemer van dat jaar stıerf hıj, 58 jaar oud. Mısschıen dat zıjn vroege dood hem van nog meer en nog ıdıotere pojecten heeft weerhouden. Anders was hıj mısschıen met nog meer en nog veel ıdıotere projecten begonnen en was hıj als een soort Robert Mugabe geeındıgd. Zıjn vroege dood was zıjn geluk.
zaterdag, oktober 20, 2007
Gevraagd: Atatürkgrappen
Özgür, de beeldend kunstenaar, amateurfotograaf en decoratieschilder op wiens uitnodiging ik in de galerie was, begon heftig te knikken, toen ik hem vroeg of hij van Atatürk hield. De man had vast veel goeds gedaan, antwoordde ik, maar was het niet overdreven om daarom zijn portret overal op te hangen? Nee, zeı hij, ik moest hetgeen hij voor Turkije na de eerste wereldoorlog had gedaan vergelijken met wat er na de tweede wereldoorlog met Duitsland was gebeurd. Een beetje een vreemde vergelijking; mijn gedachte dat je in Duitsland niet op hoek van de straat het portret van Konrad Adenhauer ziet hangen, hield ik voor me. ´
De vader van alle Turken´ ıs een mytisch figuur. Volgens de cultus rond zijn persoon is hij de man die in zijn eentje uit de ruines van het Ottomaanse keizerrıjk een seculiere en moderne Turkse staat schiep. Zijn praalgraf in Ankara, Anit Kabir, is er één in de beste facistische tradities – en voor de man die de democratie in Turkıje ıntroduceerde. Propagandaboekjes zijn verpicht lesmateriaal op de Turkse scholen. En kritiek op hem is verboden.
Worden er echter grappen over hem gemaakt? ´You really have to look out with that,´ lachte een Engelse diplomaat, die een aantal jaar in Istanbul gestationeerd was. ´You can end up in jail for that.´ We voeren met de pont weg van Gallipoli, waar Atatürk in 1915 in zijn eentje het Britse en Australische leger versloeg. De diplomaat kende geen grappen, maar hij dacht dat ze misschien wel bestonden over zijn drankgebruik en zijn veelwijverij - niet noodzakelijk slechte zaken.
´I appreciate some things he has done,´ antwoorde een andere Özgür, toen ik haar vroeg wat ze van hem vond. Eindelijk een Turk bij wie ik met mijn zoektocht terecht kan, dacht ik en ik legde haar de vraag voor. ´Misschien over dat hij zo klein is.' En ze vertelde me een glimlach dat je in Anit Kabir zijn bed kon zien en dat daar nauwelijks een kind in paste - Atatürk was ergens achter in de één meter vijftig. Er bestond volgens haar echter geen satire, geen cabaret of een grappig bedoeld liedje over Atatürk. Mocht ik die toch tegenkomen, dan zal ik daar hier melding van maken.


